Тіл болмаса, ұлт та болмайды. Яғни ол ұлт бүтіндей өлген, жоғалған ұлт болады.
Тіл сақтауға мүмкін болғанда, тіл сақталуға тиіс. Біз тілімізді қанша сақтасақ, ұлтымызды да сонша сақтаған боламыз.
Ең әуелі ана тілі қажет. Егер ана тілін білмесең, онда сен ол ұлттың баласы емессің. Ана тілін білмей тұрып, ұлт білімін ала алмайсың. Ұлт білімі болмаса, онда әдебиеттің болмайтындығы өзі-ақ белгілі. Әдебиеті жоқ ұлттың, өнері де өршімейді.
Бір халықтың өз тілінде білім өнері болмаса, ол халықтың тілі бұзылып өзгереді һәм көршілес күшті халықтың тілімен араласып соған құл болады, оның ішінде жаңалықтар көбейеді. Я кішкене ұлттардың жаңартып, жандандырылмаған ескі тілі өзінің барлық маңызын жояды һәм жылдам ұмытылады.
Математика, инженерлік ғылым салаларында онша көп талас бола қоймайды. Себебі олар – нақты ғылымдар. Ал, пәлсапалық салада барлық мәселелерде бір түйінге келу мүмкін емес.
Келешек дегеніміз – үміт, сенім екенінде дау жоқ. Әр адам, әр ұлт, әр халық өз келешегіне қожа болу үшін ең алдымен өздеріне сену керек.
Тәкаппарлық – өзін басқалардан зор санау, адамзат қауымдастығының қағидасына қайшы келеді. Барлық жаман әдет- ғұрып осыдан шығады. Бұл көбінесе, мәнсап иелерінде кездеседі.
Әрбір адам өзінің халқы үшін қызмет етсе, оның ісі үй-ішіне де, ағайын-туысына да, халқына да пайдалы болады. Демек, отанды, ұлтты жаңғырту үшін әр адам өзіне тиісті сеніммен атқару керек.
Бір қатар адамдар отан, ұлт мәселесімен тек жоғары лауазымды және ой кешті адамдар айналысса болар – деседі. Отан, ұлт мәселесі баршаға ортақ. Әркiм: үлкен де, кіші де бұл жайлы ойласа керек.
Отанға, ұлтқа, қызмет ету – жоғары мәнсапты, яки, бай адамдарға ғана міндетті емес. Ниеті, ықыласы дұрыс болса, жай, орташа адамдар да отанға қызмет ете алады. Әр кісінің өзіне тиісті борышы бар. Әркім шамасы жеткенше қолынан келген істі атқарса болады.
Баланы тәрбиелеп өсірмек – ата-анаға қарыз. Сол қарызды мойнынан түсіру керек. Балалар сотқар, әдепсізибадатсыз болып өссе, бұлардың ата-анасы бұлар үшін о дүниеде құдай алдында жауап берсе керек.
Жас бала үрықпен тең. Жақсы жердің топырағына түскен ұрық өсіп- өніп шығады. Тастау, топырағы жаман жерге түскен ұрық күйіп, семіп, қурап қалады. Баланың ата-анасы – топырағы жақсы жермен тең, бала жерге шашқан ұрықпен тең.
Ата-ананың адал ақ көңілі, бұлардың қамқорлығы, тәрбиенің түзулігі – балаларға бір жақсы көп пайдалы іс болса керек.
Ғылымқор, өнерпаз, айлакер адам – құмай арлан тазы. Кел, қазақтар, балаларымызды жақсылап тәрбиелеп өсіріп, бұларды оқытайық!
Бұлар өнер-білім, ғылым білсе – адам. Ғылым-білім, өнер білмесе, бұлардың адамдыққа саны бар ма?
Адам тәрбиесі зор һәм қиын іс. Мұның тәрбиесі — өніп жерге өскен нәрселердің һәм бар мақұлық хайуандардың тәрбиесінен артық та, зор да һәм қиын да.
Мал, дәулет – ғылыммен табылады. Балаларына жақсы өнеге беріп, ғылым, өнер үйретсең, бұлар сізге бек разы болар һәм ол дүниеде де сіздерді Алла тағала жарылқар. Кім-кімге болса да балаларына тәрбие беріп, бұларды оқуға бермек – сын.
Кім-кімге болса да осы заманда өнер, ғылымнан артық нәрсе болмас. Өнер, ғылым білген кісі азбайды да тозбайды. Қай жерде, қай уақытта болса да өнерпаз, ғылымы бар адамдар күнін көреді. Сол себепті біздер қазақ халқымызға ақыл қылып айтамыз, медресе салып, балаларын оқуға беруге.
Қашан бүкіл халықтың немесе әрбір адамдардың ақылы ғылым оқудың себебімен ілгері басып көбейсе, сонда ғана жуан білектіге қошемет қылмай, ақылының көбіне қарай қошемет қылар еді.
Ғылым, оқу қадірін білмеген қараңғы халықтардың мінезі қатты келеді. Ғылым, оқу білмеген адамдар — ақыл-әдепті өзінің күшіменен біреуге қорлық қылып табады.
Мал бағатындар – мал бағуын жақсы білерге керек, ел бағатындар – ел бағуын жақсы білуге керек. Бала оқытатындар – бала оқытуын жақсы білерге керек.
Тіршілік өнерінің артылуы — тіршіліктің керек қылуына қарай болмақ.
Күнелту үшін – ас керек, ас істеуге – күш керек, күшті жұмсауға – ес керек. Күш пен есті қатар жұмсап ас қылу — еңбек ету болып шығады.
Әр әркім жалғыз өзім демей, өзгелер жайын да ойлап, пейілін кеңге салып іс етпесе, жұрт жұмысы түзелмейді.
Талап - жоқ, үміт — мол бір халықпыз.
Өткенді қуғанды қойып – осы күйіңді жөндеуге жөн іздеу керек
Кейбір істерді істеу керек бола тұра істеуге болмайды.
Дұрыс пен қатені, қисық пен түзуді айыруға жаратқан көкіректе — көз бар.
Ауру адамның, аш адамның есі, ақылы орнында болмайды, «Мастық не дегізбейді, аштық не жегізбейді» — деген қазақта мақал бар.
Тән мен жан – сабақтас, екеуі – бірінен бірі айырғысыз. Тәнсіз – жан жоқ, жансыз – тән тұра алмайды.
Алушы да, беруші де — өзіне жағымды жағын іздейді.
Арзан пәлсапа – алысқа апара алмас.